Mygla í húsnæði er yfirleitt merki um að raki hafi verið til staðar í nægilega langan tíma til að skapa
skilyrði fyrir örveruvöxt. Myglusveppir geta vaxið á fjölmörgum byggingarefnum og fjölga sér með
gróum sem geta dreifst um loft og sest á yfirborð.

Í rakaskemmdum byggingum eru sveppir af ættkvíslunum Penicillium og Aspergillus oft
meðal þeirra sem greinast. Einnig geta meðal annars greinst Cladosporium, Chaetomium,
Stachybotrys, Sarocladium, Scopulariopsis, Alternaria og Trichoderma.

Hvaða sveppir finnast ræðst meðal annars af því hversu mikill raki hefur verið til staðar, hversu lengi
rakinn hefur varað, hvaða byggingarefni hafa blotnað og hvernig sýnataka fer fram.

Af hverju myndast mygla í byggingum?

Myglusveppir þurfa fyrst og fremst raka, næringu og tíma til að geta vaxið. Rakavandamál geta
meðal annars komið upp vegna leka, raka í byggingarhlutum, þéttingar eða ófullnægjandi loftskipta.
Mygla getur vaxið á og í fjölbreyttum byggingarefnum, bæði lífrænum efnum, svo sem timbri og
pappír, og ólífrænum efnum þegar réttar aðstæður skapast.

Þess vegna er ekki nóg að fjarlægja aðeins sýnilega myglu. Mikilvægt er að finna orsök rakans og
koma í veg fyrir að aðstæður fyrir áframhaldandi örveruvöxt séu til staðar.

Hvaða myglusveppir finnast helst?

Penicillium
Penicillium er mjög algengt í rakaskemmdum byggingum og getur meðal annars fundist á málningu,
lími, gifsi, viði og í ryki.

Aspergillus
Aspergillus er algengt bæði í innilofti og á byggingarefnum. Sumar tegundir þola tiltölulega þurr
skilyrði og gró þeirra geta dreifst auðveldlega með lofti.

Cladosporium
Cladosporium finnst bæði utan- og innandyra. Það getur meðal annars fundist á köldum eða
rakasveifluðum flötum og getur einnig borist inn í húsnæði með útilofti.

Chaetomium
Chaetomium getur verið sterk vísbending um langvarandi raka, sérstaklega þegar það finnst í
sellulósaríkum byggingarefnum á borð við gifs og pappír.

Stachybotrys
Stachybotrys tengist gjarnan mjög blautum, sellulósaríkum efnum. Sveppurinn kemur ekki endilega
mikið fram í loftsýnum og því getur verið mikilvægt að skoða byggingarefni og aðstæður á staðnum
þegar grunur er um rakaskemmdir.

Acremonium / Sarocladium
Þessir sveppir geta fundist á rökum byggingarefnum og í tengslum við vatnsskemmdir, gjarnan
ásamt öðrum rakavísisveppum.

Scopulariopsis
Scopulariopsis hefur meðal annars fundist í tengslum við rakaskemmd gólfefni, lím og önnur byggingarefni.

Alternaria / Ulocladium
Þessir sveppir geta fundist þar sem miklar rakasveiflur eru og geta meðal annars vaxið á málningu,
gifsi og rykuðum flötum.

Trichoderma
Trichoderma er rakakær sveppaættkvísl sem getur fundist á sellulósaríkum efnum sem hafa verið blaut í lengri tíma.

Segir tegund myglunnar hversu alvarlegt vandamálið er?

Ekki endilega. Þótt ákveðnar tegundir og ættkvíslir geti gefið mikilvægar vísbendingar um rakaástand og hversu lengi byggingarefni hafa verið rök, þarf alltaf að túlka niðurstöður í samhengi.

Við mat á rakaskemmdum er því mikilvægt að skoða meðal annars:

• Umfang örveruvaxtar
• Rakastig og mögulega uppsprettu raka
• Hvaða byggingarefni hafa orðið fyrir áhrifum
• Hvar mygla eða rakaskemmdir finnast
• Niðurstöður sýnatöku
• Almennt ástand byggingarinnar

Loftgæðamælingar eru gagnleg tól sem hluti af slíku mati. Loftgæðamæling ásamt sjónskoðun,
rakamælingu og byggingafræðilegu mati gefa saman skýra mynd af umfangi vandans.

Getur mygla haft áhrif á inniloft og heilsu?

Raki og mygla í húsnæði hafa verið tengd við ýmis einkenni, meðal annars ertingu í augum og
slímhúðum, hósta, astmalík einkenni og ofnæmisviðbrögð.

Það er þó mikilvægt að hafa í huga að yfirleitt er ekki hægt að rekja einkenni einstaklings til einnar
ákveðinnar myglutegundar. Í rakaskemmdu húsnæði getur verið um blandaða útsetningu að ræða,
meðal annars fyrir sveppum, bakteríum, niðurbrotsefnum og lyktarefnum.

Hvað á að gera ef grunur er um myglu?

Ef grunur vaknar um myglu eða rakaskemmdir er mikilvægt að byrja á því að finna orsök vandans
og meta umfang hans.

Markviss skoðun og loftgæðamælingar geta hjálpað til við að meta hvort vísbendingar séu um
örveruvöxt og hvort þörf sé á frekari skoðun eða aðgerðum.

Þegar umfang og orsök liggja fyrir er hægt að ákveða næstu skref, svo sem viðgerðir vegna raka,
mygluhreinsun eða aðrar aðgerðir til að bæta innivist.